اختلال شخصیت مرزی چیست و چطور درمان می‌شود؟ (Borderline personality disorder)

آیا شما تا بحال با فردی روبرو بودید که در شخصیتش ثبات نباشه؟ در فکر و احساس و رفتارش تضاد باشد؟ مشکل در کنترل احساساتش داشته باشد؟ خودآزار باشد؟ ترس شدید از تنها ماندن و رها شدن داشته باشد؟

این علایم را شما در افرادی که به اختلال شخصیت مرزی مبتلا هستند می بینید.

اختلال شخصیت مرزی یکی از بیماری های مهم روانی است که موجب تغییرات شدید در رفتارهای بدون فکر در بیمار می‌شود. مهم ترین ویژگی های شخصیت مرزی بی  ثباتی دائمی در روابط با دیگران، بی ثباتی در هویت از خود، و بی ثباتی در عواطف و رفتارهای ناگهانی و مهار نشدنی به صورت خشم و پرخاشگری است. این اختلال می‌تواند به مشکلاتی در روابط  فرد در زندگی منجر شود.

اغلب افرادی که با این اختلال مواجه می‌شوند به‌نوعی در کودکی دچار آسیب‌هایی مانند بی‌توجهی و کمبود محبت یا مرگ یکی از والدین و یا طلاق والدین بوده‌اند. چنین آسیب هایی آنها را دچار استرس و اضطراب شدید از رها شدن کرده است. این افراد ترس های شدید مربوط به طرد شدن و رهاشدگی و خشم را با جدایی عاطفی تجربه می کنند.

روابطی ناپایدار با خانواده و دوستان خود دارند. ممکن است علاقه شدیدی به یک فرد پیدا کنند و ناگهان از آن شخص متنفر شوند. بسیاری از روابط عاشقانه آنها دائما با شکست روبرو است. چون هر گونه تغییر در رابطه را یک واکنش شدید احساسی تلقی می کنند. به این معنی که اگر به کسی علاقه داشته باشند و آن فرد از پیش آنها برود، احساس پوچی و انزوا می کنند.

شرایط خارج از کنترل احساسی می تواند افراد مبتلا به شخصیت مرزی را بسیار خشمگین کند. این افراد به رفتارهای خود آگاه نیستند. آنها متوجه این موضوع نیستند که رفتارشان چه تاثیری بر دیگران خواهد گذاشت. وقتی که از کنترل خارج شوند درکی از این که باعث استرس و ناراحتی اطرافیان خود می شوند ندارند. این مشکل باعث می شود این افراد رابطه ی احساسی بلندمدت موفقی نداشته باشند.

روانشناسان علل اختلال شخصیت مرزی را به عوامل ژنتیک یا ارثی و تجارب سخت دوران کودکی ربط می دهند. خشم و ترس شدید در این افراد از تنها ماندن از دوران کودکی آنها سرچشمه می گیرد. این افراد حتی اگر تجسم کنند که تنها هستند، دچار ترس و عصبانیت می شوند.

این اختلال در بیشتر مواقع همراه با دیگر اختلالات روانی مانند افسردگی و اضطراب دیده می شود، در نتیجه روانشناس و روانپزشک نمی توانند علائم اختلال شخصیت مرزی را به درستی تشخیص دهند، چون تحت تاثیر علائم دیگر اختلالات مانند اختلال شخصیت دوقطبی قرار می گیرد. برای مثال: زمانی که بیمار دوقطبی دچار چرخه های سریع بیماری می شود، رفتار هایی مشابه با اختلال شخصیت مرزی در آن بروز داده می شود.

این اختلال با رنجش روحی منفی بسیار شدید همراه است و اقدام به خودکشی در این بیماران بیشتر از دیگر اختلالات روانی است. به دلیل اینکه افراد مبتلا به این اختلال همیشه در بحران بسر می برند و رفتارهایشان ناپایدار است. رفتار های نامناسب پرخاشگری و توهین و اهانت و تهمت به دیگران را دارند. بنابراین حرف زدن با این بیماران کار ساده ای نیست.، چون هر حرفی می تواند به تنش و بحث ختم شود. 

درمان اختلال شخصیت مرزی را روانپزشک/ روانشناس با دارودرمانی و روان درمانی کنترل می کنند. داروهای ضد افسردگی و اضطراب می توانند به ثبات خلق و خوی بیمار کمک کنند.

در روان درمانی روانشناس به بیمار کمک می کند که بروی رفتارهای خشن و ترس از رها شدن تسلط پیدا کند و رفتار های خوب و آرام را جایگزین رفتار های بد و ناهنجار کند. روان درمانی این بیماران بیشتر به گفتگودرمانی (رفتار درمانی دیالکتیکی) طراحی شده است تا به بیمار مدیریت احساسات، افکار، رفتار، تحمل پریشانی و بهبود را یاد دهد، که بتواند الگوهای منفی را به مثبت تبدیل کند. بسیاری از بیماران بهبود پیدا می کنند، اما برخی همیشه دچار علائم بیماری هستند.

بنابراین ما با رفتارمان و حتی فکر کردنمان می توانیم دنیای اطرافمان را بسازیم و خودمان هستیم که می توانیم یک زندگی آرام و سرشار از زیبایی و یا یک زندگی پر از تنش بسازیم.

دکتر مهرنگ خزاعی – روانشناس بالینی